Serotonin

Serotonin

 

Serotonin bir hormon değildir. Sinir hücreleri arasında iletimi (sinyal) sağlayan bir sinirler (nöron) arası iletimi sağlayan maddedir. Belki de Serotonin tüm hormonların birbirleriyle ahenk içinde çalışmasını sağlayabilen bir moleküler yapıdır.

 

1-Serotonerjik yolaklar:

Serotonin nöronları beyin sapı orta hattı içinde yer alan raphe çekirdeklerinde bulunur. Bazı yolaklar omrilik boyunca ilerler ve noziseptif alışverişe aracılık eder. Ancak, birçoğu orta önbeyin kısmından birçok önbeyin yapılarına doğru demetler yaparak ilerler. Serotonin yolakları anksiyete, depresyon, uyku ve Beyin Omurilik sıvısının salınması ve beyin kan akımının kontrolünü sağlamadn sorumludur.

 

2-Serotonin Sentezi

Serotonin (5-HT; 5-hidroksitriptamin) triptofan adlı aminoasitten sentez edilir, plazma seviyeleri beyindeki serotonin seviyelerini de etkiler. Hız kısıtlayan adım ise 5-HT sentezi olup Triptofan hidroksilaz tarafından katalize edilen triptofanın hidroksilasyonudur. Bu enzimin aktivitesi nöral (sinirsel) aktivitenin düzeyine göre ayarlanır.

 

3-Serotoninin yok edilmesi (deaktivasyon)

Serotoninin sonlanması gerialımı bir transmiter (taşıyıcı) tarafından taşınması yolu ile geri alınması şeklinde olur. Bu taşıyıcı trisiklik antidepresanlar (TSA), selektif serotonin gerialım engelleyicileri (SSRI/SGI) tarafından engellenir. 5-HT MAO (monoamin oksidaz) tarafından 5-hidroksiindolasetik asite katabolize (yok) edilir.

 

4-Serotonin reseptörleri

Serotonin reseptörlerinin çoğu, 5HT3 hariç, G-protein eşlenmiş reseptörler şeklindedir. 5-HT3 reseptörleri ise ligand kapılı katyon kanalları şeklinde olup nikotinik reseptörlere benzemektedir ve hızlı depolarizasyon üretir. Çoğu 5-HT reseptörü postsinağtik olmasına rağmen 5-HT1a alttipi ise presinaptik otoresptör özelliğinde olup serotonin salınımını engeller (inhibe eder). 5-HT1 alttiplerinden ayrı olarak, 5-HT reseptörleri Fosfolipaz C ve Adenilil siklaz enzimleri yoluyla uyarıcı nitelik taşırlar.


5-Serotonin ile ilgili diğer önemli başlık ve serotonin ilişkili mekanizmalar
-Ağrı hissedilmesi, ağrı eşiğinin ayarlanması

-Uyku düzeni ve kaliteli uykunun sağlanması

-Beynin biyolojik saatleri’nin ayarlanmasını içermektedir.

 

6-Serotonin Eksikliği veya Düzensiz Çalışması

Mutsuzluk, kaygı bozuklukları, uyku sorunları, ağrının olması gerekenden daha fazla hissedilmesi, artan intihar riski/girişimi/düşünceleri, sosyal ortamlarda endişe (kaygı), beyin kan akımının yetersiz dolaşımı ve beyin omurilik sıvısının yetersiz salgılanmasına yol açar.


Önemli not: serotonin yokluğu/olmaması hayatla bağdaşmaz, yani yaşam sürdürülemez. Serotonin olmadan yaşamsal fonksiyonlar yerine getirilemez.

Dr.Murat Eren ÖZEN, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı (Psikiyatr)

www.stres112.com www.twitter.com/muraterenozen

Özel Adana Hastanesi, Büyükşehir Belediyesi Karşısı

0322 459 22 22