DEPRESYON VE İNME

DEPRESYON VE İNME

Depresyon sadece duyguları ve beyni değil, tüm vücudu etkiler. Depresyon, inme dahil, tüm diğer sağlık sorunları ile birlikte görüldüğü gösterilmiştir. Aynı anda birden fazla sağlık sorunu ile ilgilenmek veya başa çıkmak oldukça zor olduğundan, çabuk davranılmalıdır.

Depresyon Nedir?

Depresyon -veya major depresif bozukluk, depresif nöbet- ciddi bir ruhsal hastalıktır. Depresyon günlük yaşamı etkilemesi ve yaşam kalitesini düşürmesi nedeniyle çok önemlidir. 18 yaşından büyük erişkinlerin yaklaşık %6-8’inde depresyon bulunmaktadır.

Depresyonun İşaret ve Semptomları

-Sürekli olarak üzgün (çökkün), gergin-huzursuz veya boşluk hissi

-Umutsuzluk hisleri

-Suçlu, değersiz veya huzursuz (helpless) hissetme

-İrritable ve restless hissetme

-Cinsel istek dahil, tüm zevk alınan ilgi alanlarında eskisi kadar zevk alamama

-Sürekli yorgun hissetme

-Konsantrasyon, ayrıntıları hatırlama veya karar verme güçlükleri

-Uykuya dalma, uykuyu sürdürmede zorluk, uykusuzluk veya sürekli uyku hali

-Aşırı iştah veya iştah kaybı

-Ölüm ve intihar düşünceleri veya intihar girişimleri

-Geçmeyen veya bir türlü iyileşmeyen; vücut ağrıları, başağrısı, kramplar veya sindirim problemleri

 

İnme Nedir?

İnme, beynin bir kısmına giden kan akışının aniden bozulmasına denir; bir şekilde ya damar patlar veya bir pıhtı ile kan akışı engellenmiş olur. İnme(ler) beyinde olsa da tüm vücudu etkileyebilir. İnme, paralizi (tüm veya bir kısım hareket kabiliyetinde kayıp), konuşma bozuklukları, günlük hayatta işlev kayıplarına neden olabilir. Bazen bu etkiler geçici veya sürekli olabilmektedir. İnmeden sonra hayatta kalan (kurtulan) hastalar sıklıkla rehabilitasyona ihtiyaç duyarlar. Bu terapi (rehabilitasyon) seansları sayesinde kaybedilen eski kabiliyetlerin yeniden kazanılması amaçlanır. Rehabilitasyon ve iyileşme her hasta için değerlidir.

Depresyon ve İnme İlişkisi

İnme sonrası birçok kişi ruhsal destek tedavisine ihtiyaç duyar. İnme ile birlikte; depresyon, anksiyete, frustration (hayalkırıklığı)veya öfke yaşanabilir. İnme sonrası depresyon rsik ve şiddetini etkileyen birkaç faktor olabilir;

-İnme ile beyinde hasar gören alan

-Kişide veya aile öyküsünde depresyon, duygudurum veya anksiyete bozuklukları hikayesi

-İnme öncesi kişinin sosyal izolasyon seviyesi

İnme sonrası hayatta kalan depresif hastalar tedavilerini çok iyi takip etmezler ve huysuzluk veya kişilik değişiklikleri sıklıkla gözlenmektedir.

Ayrıca, inme, kalp hastalığı ve depresyon birbirleriyle ilişkili olabilir. İnme ve kalp hastalığı ortak risk faktörlerine sahiptir, örneğin; yüksek kan basıncı (hipertansiyon) ve fazla kilolu olmak gibi. Bir çalışmada, sık ve şiddetli depreson semptomları olan kalp hastası yaşlıların inme geçirmek risklerinin oldukça artmış olduğu belirlenmiştir.

İnme geçiren hastalardaki depresyon nasıl tedavi edilir?

Ruh sağlığı profesyoneli veya acil olarak inme tedavisini gerçekleştiren tıp hekimi tarafından tanısı konmalı ve tedavisi yapılmalıdır. Depresyon ve diğer ruhsal bozuklukların (hastalıkların) tedavisi aynı zamanda inmenin de hızla iyileşmesine yardımcı olmaktadır. Bir inme sonrası, antidepresan tedavisi veya problem çözme terapisi (bir tür pskoterapi veya konuşma terapisidir) gelişebilecek ciddi bir depresyonu daha başlamadan önleyebilir. Problem çözme terapisi kişinin problemlerinin farkına varmasını sağlayarak günlük hayata adaptasyonunu kolaylaştırarak depresyon sonucu ortaya çıkan problemlerin çözümünde yollar bulmaya yardımcı olur.

Depresyonun iyileşmesi zaman alsa da tedavi etkilidir. Artık depresyonun tedavisinde sıklıkla kullanılan yöntemler;

*Kognitif Davranışçı Terapi (KDT) (=Bilişsel Davranışçı Terapi, BDT), bir psikoterapi türü olup kişiyle konuşarak terapi şeklidir ve kişinin depresyona neden olan negative (olumsuz) davranış ve düşüncelerinin değişmesine yardımcı olur

*SSRI denilen antidepresan grubu ilaçlar

*SNRI denilen antidepresan ilaçlar

Her ne kadar ilaçların yan etkilerinin az ve toleransları kolay olsa da, tedavi veren hekimden yan etkiler, muhtemel ilaç etkileşimleri veya diğer tedavi seçenekleri konusunda bilgi alınmalıdır. Ayrıca, her hasta tedavilere aynı şekilde cevap vermeyebilir. Kimisinde daha uzun, kimisinde de konuşma tedavileri ile ilaç tedavileri birlikte uygulanmak zorunda olabilir. Bazı hastalarda da yan etkileri en aza indirmek için ilaç dozlarında ayarlama gerektirebilir.

“Vasküler Depresyon” nedir?

Özellikle 60 yaş ve sonrasındaki kişileri etkileyen geç-yaş depresyonudur. Yaşla birlikte kan damarları beyne eskisi kadar kanı iyi pompalamayabilir; ya azalma ya da engellenme nedeniyle. Kanın beyne pompalanmasında/akışında engellenme sonucu vasküler depresyona neden olur. Vasküler depresyonu olan kişilerin aynı zamanda da kalp hastalığı veya inme riskinde büyük artış olabilir.

Vasküler depresyon için yüksek etkili bir tedavi olmamasına karşı bu durumun tedavisi ile ilgili olarak bilim adamları ilerlerme kaydetmektedir. Kan damarı problemlerine bağlı özel beyin değişiklikleri üzerine araştırmalar devam etmektedir. Depresif yaşlı kişilerde, yüksek kan basıncı değerleri beynin değişik alanlarına uzanan sinir hücre demetlerinde yani beynin beyaz cevherinde anormal değişikliklere neden olduğu görülmüştür. Bu değişikliklerden bazıları beynin frontal lobunda gösterilmiştir, ki forntal lob; planlama, problem çözme, muhakeme yeteneklerini barındıran beyin bölgesidir. Beyindeki bu değişiklikler, kişilerin antidepresan tedavilerine cevabını da olumsuz yönde etkilemektedir.

Major depresyon tedavisinde FDA (Amerika Gıda ve İlaç Dairesi) tarafından onaylanan rTMS yönteminin vasküler depresyonda etkili olduğuna işaret eden çalışmalar gösterilmişse de hangi dozda verilmesi gerektiğine dair çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Dr.Murat Eren ÖZEN, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı (Psikiyatr)

www.stres112.com   www.twitter.com/muraterenozen

Özel Adana Hastanesi, Büyükşehir Belediyesi Karşısı

0322 459 22 22