DAVRANIM BOZUKLUĞU

DAVRANIM BOZUKLUĞU

Temel özelliği başkalarının temel haklarının ya da yaşa uygun başlıca toplumsal değer ve kuralların hiçe sayıldığı yineleyici ve sürekli bir davranış örüntüsüdür.

Gelişmiş Batı toplumlarında yapılan çalışmalar ve istatistiklerine göre 18 yaş altındaki erkek ve kızların yaklaşık %9'unda görülebilmektedir. Davranım Bozukluğu, çocukluk çağında Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olanlarda çok daha yüksek oranda gözlenmektedir.

Çocukların uyumsuz davranışlar geliştirmesinde bazı annebaba tutumları ve hatalı çocuk yetiştirme uygulamaları etken olabilmektedir. Anne baba arasında gelişen olumsuzluklar, tartışmalar, çocuk kötüye kullanımı ve çocuğun ihmal edilmesi çoğunlukla davranım bozukluğuna katkıda bulunabilmektedir. Aile içinde alkol ve madde kullanımı (anne ve/veya babada) çocuk ve ergen’deki davranım bozukluğu ile ilişkili bulunmuştur.

Davranım bozukluğu olan çocukların karmaşık ve ihmalkar ortamda yetiştikleri gözlenmiş olup, bu çocuklar genellikle kızgın, yıkıcı ve talepkar olmakta ve yetişkin ilişkileri için gerekli engellmeye tahammülü yeterince geliştirememektedir.

Akademik bir bilgi olarak; yapılan biyokimyasal araştırmalarda davranım bozukluğu olan bazı çocuklarda "dopamin’i norepinefrine dönüştüren dopamin β-hidroksilaz enzim" plazma seviyesinin düşüklüğü tespit edilmiştir.

Uzun süre şiddette maruz kalmış çocukların sıklıkla agresif şekilde davrandıkları bilinir. Böyle ortalarda büyümüş çocukların duygularını ifade etmekte zorlanabildikleri ve bu zorlukların kendilerini fiziksel (şiddet şeklinde) olarak ifade etme eğilimlerini artırdığı da bilinmektedir.

Klinik Özellikler:

Bu tür çocukların sıklıkla daha agresif, fiziksel olarak daha saldırgan, yaşıtlarına daha acımasız şekilde davranış sergiledikleri görülmektedir. Bunun yanında, erişkinlere karşı da düşman, küfürbaz, saygısız, küstah ve olumsuz davranış biçimleri gösterebilirler. Sık sık yalan söyleme, sıkça okuldan kaçma ve tahripkar olma davranışları yaygındır. Bu çocukların okul başarıları da genel olarak düşüktür.

Şiddetli olgularda yıkıcı davranışlar, hırsızlık ve fiziksel şiddet daha sık görülür. Heyecan arama davranışları daha yüksek oranda görüldüğünden, çete kurma ve grup halinde çatışmalara girme gözlenebilir. Kabadayı, tehdit edici ya da alaycı davranışlar sergileyerek sıklıkla kavga başlatan taraf olurlar. Bazen bu kavgalarda karşı tarafa zarar verici (çakı, tabanca gibi) eşyalar taşıyıp bunları acımasızca kullanabilirler. Utanma, pişmanlık ve suçluluk gibi duygular onların sözlüğünde yok gibidir ve sanki hiç hissetmezler.

Cinsel eğilimler (cinsellik artışı, tedbirsiz cinsel ilişkilere meyil) ve sigara-alkol-madde bağımlılığı erken yaşlarda gözlenebilmektedir.

Küçüklere ve zayıf kişilere zorbalık yapmaları bilinen genel özellikleri arasında sayılabilir. Düşmanlık içeren davranış ve düşünceleri sıktır ve bu sadece erişkin otorite figürleri ile sınırlı kalmayabilir. Eşit derecede kini akranlarına ve küçük çocuklara karşı da gösterirler.

Tedavi ve Seyir:

Böyle çocukların anne-babaları da oldukça iyi değerlendirilmelidir. Sıklıkla yetiştiren annebabanın evdeki rolleri ve model davranışları da beklenenden farklıdır. Bu tip ailelere uygun davranış tekniklerini öğrenmeleri yönünde eğitim verilmeli, kararlılık üzerine durulmalıdır. Anne-babalara öğretilen teknikleri kullanarak uygun davranışları geliştirmeleri sağlanmalıdır.

Bununla beraber, ailelerle böyle bir çabaya girmeden önce anne-babanın da psikiyatrik açıdan değerlendirilmesi ve tedavisi gerekebilir. Sıklıkla beklenen; bir ebeveynin sorumluluk alıp diğerinin uzak durup çocuğu sadece memnun edici davranışlar sergiledikleri görülür. Bazen de ailede kötüye kullanım veya karmaşıklık olduğunda, çocuk tutarlı ve yapılandırılmış bir çevreden yararlanması için evden alınması gerekebilir.

Bunların dışındaü, ilaç tedavisi davranım bozukluğunda faydalı bir ek tedavi yöntemidir. Belirgin derecede agresif davranış gösteren davranım bozukluğu  olan çocuk ve ergenlerin tedavisinde seçilmiş ilaçlar kullanılabilir. İlaç seçimi hekime bırakılmalıdır.


Dr.Murat Eren ÖZEN, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı (Psikiyatr)

www.stres112.com www.twitter.com/muraterenozen

Özel Adana Hastanesi, Büyükşehir Belediyesi Karşısı

0322 459 22 22